rss
Thứ tư, 18/10/2017 | 05:35 GMT+7

CHĂM SÓC CHO VẬN ĐỘNG VIÊN (KỲ 1): Động lực phát triển thể thao đỉnh cao trên toàn thế giới

Cập nhật 11:26 ngày 12/11/2014
(Lý luận & Thực tiễn) - Tuổi thọ thể thao ngắn hơn nhiều so với các ngành nghề khác. Khi giải quyết vấn đề “ngắn” này, ngành Thể thao chỉ mới tập trung chủ yếu cho việc tăng các chế độ lương, thưởng cho VĐV. Đây là việc làm đúng nhưng chưa đủ, chỉ giúp VĐV an tâm phần nào trong “cuộc đời thể thao ngắn ngủi” nhưng chưa giải quyết được một cách căn cơ “cuộc sống đời thường dài hạn” của VĐV sau khi kết thúc nghiệp thể thao.

 “Đối với VĐV, sự thách thức không chỉ là theo đuổi sự hoàn hảo mà là theo đuổi sự hoàn hảo mà không phá hủy phần đời còn lại của mình”

(Terry Orlick).

Hình ảnh: CHĂM SÓC CHO VẬN ĐỘNG VIÊN (KỲ 1): Động lực phát triển thể thao đỉnh cao trên toàn thế giới số 1

Cầu thủ kỳ cựu Lê Huỳnh Đức trở thành HLV sau khi giải nghệ 

Vấn đề muôn thưở: Làm gì khi giải nghệ?

Điều VĐV lo lắng là sau thời gian phấn đấu, cống hiến sức xuân của mình, dù có một số vốn nhất định tích lũy từ thời VĐV nhưng họ lại phải bươn chải để trở lại con đường học vấn, tìm kiếm việc làm khi tuổi đời không còn trẻ. Đi theo thể thao, tương lai có trở thành một VĐV giỏi hay không là điều không ai biết được; nhưng điều mà ai cũng thấy trước được là sự hạn chế về học vấn, khó hội nhập với cuộc sống khi không còn là VĐV. Một khi không giải quyết được khó khăn này, rất khó lôi cuốn được phụ huynh trong việc cho con em mình theo nghề thể thao.

Điều cần lưu ý rằng, việc khó hội nhập với cuộc sống là đặc điểm chung của VĐV cấp cao trên khắp thế giới. Ông Achim Conzelmann, giáo sư ở trường đại học Bern - Thụy Sĩ  đã từng nói: “VĐV gặp hai vấn đề sau khi giải nghệ. Thứ nhất là họ không đứng trong tâm điểm nữa và thứ hai là họ không thích học đại học vì họ không hiểu tại sao có nhiều người cùng đạt được điểm tuyệt đối mà không biết được ai là người giỏi nhất. Người ta phải chuẩn bị cho các VĐV khi họ giải nghệ”. Ông cũng nói: “Đừng đánh giá sự nổi tiếng cao quá. Trong số 616 VĐV thành công ở Olympic (từ huy chương vàng đến hạng sáu) từ những năm 60 đến 90, tôi biết 290 người trong khi bác thợ cạo của tôi chỉ biết có 5 người. Người ta bị quên lãng rất nhanh vì các sự kiện thể thao mới diễn ra liên tục. Chiến thắng ở Olympic là một chương đẹp trong cuộc đời, thế thôi”. Đồng với quan điểm trên, ông Lee Ronnie - hiệu trưởng Trường Kinh doanh thể thao Singapore đã phát biểu ngắn gọn một cách nhân văn: “Đời VĐV ngắn ngủi nhưng đừng để nó lụi tàn”.

Qua đó, ta thấy cách tiếp cận về vấn đề chăm sóc cho VĐV ở các nước hiện nay là sự phối hợp của 2 quá trình: quá trình chuẩn bị cho VĐV đạt thành tích caoquá trình chuẩn bị cho VĐV giải nghệ. Hai quá trình này cần tiến hành song song khi VĐV còn đang tập luyện và thi đấu đỉnh cao. Quan điểm của các nước là: khi còn đang trong thời kỳ sung sức của mình, VĐV cần được hỗ trợ mọi mặt để giúp họ vươn đến đỉnh cao nghề nghiệp, đồng thời cũng cần được chuẩn bị và tư vấn về kỹ thuật và tâm lý để họ bước vào thời kỳ “hậu thể thao” một cách tốt đẹp nhất. Đây là vấn đề vừa mang tính thực tiễn vừa mang tính khoa học.

Năm 2003, một công trình nghiên cứu về chủ đề “VĐV Olympic nghĩ gì về cuộc sống sau thể thao”. Đối tượng phỏng vấn bao gồm 953 VĐV Olympic hiện tại và 140 VĐV Olympic đã giải nghệ. Kết quả: 80% VĐV cảm giác rằng họ phải chuẩn bị về mặt kỹ thuật và tinh thần cho việc giải nghệ của mình, tức họ cảm thấy cần làm một việc gì đó. Những vấn đề họ lo lắng là:

-         Tôi sẽ làm gì sau khi giải nghệ?

-         Tôi có chọn thể thao làm nghề nghiệp sau này?

-         Tôi có đủ tiền cho cuộc sống tương lai sau khi giải nghệ?

-         Tôi có khả năng để tìm một công việc tốt không bởi vì trước giờ tôi chỉ biết có thể thao?

Dù vậy, có đến 46% VĐV chưa làm gì cả để giải quyết mối lo lắng của mình trong tương lai. Họ không biết họ cần phải làm gì trong lúc còn đang tập luyện thể thao. Vì vậy, năm 2004, Ủy ban Olympic Nhật Bản đã thiết kế chương trình giáo dục và chuyển đổi nghề nghiệp cho HLV, VĐV. Những chương trình tương tự như vậy cũng có tại các nước như Úc, Anh, Canada, Mỹ.

Hành động quyết liệt của nhiều quốc gia

Ủy ban Olympic Mỹ: thành lập hẳn một tổ chức với tên gọi “Trung tâm phục vụ vận động viên” (Athlete Service Centers – ASC) nhằm hỗ trợ cho các nhu cầu cá nhân của những VĐV xuất sắc nhất của Mỹ. Các Trung tâm này mở cửa phục vụ 7 ngày/tuần với các dịch vụ sau: các dịch vụ hỗ trợ VĐV chuyển đổi nghề nghiệp; phòng dịch vụ dành riêng cho VĐV sử dụng (tivi, radio, phim ảnh, internet, máy photocopy/fax/in, máy in màu, máy scan, văn phòng phẩm, giấy, phong bì, tem thư, …); tổ chức các hoạt động thư giãn, giải trí trong và ngoài khuôn viên cho VĐV; tổ chức các sự kiện và các buổi gặp mặt giữa VĐV với cộng đồng; tổ chức các chuyến đi tìm hiểu về văn hóa dành cho VĐV; tổ chức các buổi hội thảo chuyên đề phát triển cá nhân; tổ chức các chương trình huấn luyện tâm lý thể thao; tổ chức các dịch vụ chăm sóc sức khỏe, hỗ trợ VĐV khi cần đến bệnh viện và giải phẩu; làm cầu nối về nhu cầu giáo dục cho những VĐV chưa đến tuổi trưởng thành, tổ chức dịch vụ coi thi và cung cấp dịch vụ công chứng; cung cấp các thẻ sinh hoạt giám giá hoặc vé miễn phí cho các sự kiện và hoạt động khác nhau; hỗ trợ các nhu cầu chuyên chở cho VĐV.

Canada: có chương trình “Nuôi dưỡng ước mơ” (Supporting the Dream) nhằm hỗ trợ những VĐV cấp cao đạt thành tích tại các giải thi đấu quốc tế. Canada cũng thành lập trang web riêng về các dịch vụ hỗ trợ cho VĐV tại địa chỉ: www.canadiansportcentre.com. Canadian Sport Centre Calgary là một tổ chức chuyên cung cấp 5 dịch vụ chính: 1) Business services (dịch vụ hỗ trợ việc làm); 2) Performance services (dịch vụ hỗ trợ nâng cao thành tích): chuyên tư vấn và cung cấp các dịch vụ về sinh lý thể thao, y học thể thao, tâm lý thể thao, thành tích thể thao, dinh dưỡng thể thao, xoa bóp thể thao, sinh cơ học, sức mạnh; khoa học thể thao với sự trợ giúp của các chuyên gia trình độ cao ở các lĩnh vực; 3) Life services (dịch vụ hỗ trợ cuộc sống): a) Giúp VĐV có những quyết định hợp lý về nghề nghiệp và cuộc sống của mình, bao gồm các vấn đề về học tập, lập kế hoạch nghề nghiệp và chuyển đổi nghề nghiệp, các chương trình về dinh dưỡng tốt, tư vấn hoặc tổ chức hội thảo về nghệ thuật nói chuyện trước công chúng, huấn luyện về truyền thông, tự tiếp thị và tâm lý thể thao; b) Hỗ trợ nhà ở; c) Hỗ trợ tìm việc làm (kỹ năng viết lý lịch và trả lời phỏng vấn); 4) Coaching services (dịch vụ hỗ trợ huấn luyện): tập sức mạnh tại phòng tập chuẩn; tập bơi lội để thư giãn, …; 5) Support services (các dịch vụ hỗ trợ cung cấp thông tin cho VĐV): bao gồm các dịch vụ về internet, scan, fax, in ấn; cho mượn laptop khi thi đấu xa; thư viện dành cho VĐV, …

Nhật Bản: xây dựng “Chương trình giáo dục và chuyển đổi nghề nghiệp dành cho VĐV cấp cao”.

Singapore: Hội đồng Thể thao Singapore xuất bản tài liệu “Sổ tay hỗ trợ VĐV” với mục tiêu: a) Bổ sung và phát triển tài năng hiệu quả; b) Cung cấp các chương trình tập luyện và thi đấu được cá biệt hóa một cách toàn diện; c) Hỗ trợ y học thể thao và khoa học thể thao; d) Hỗ trợ sự phát triển cá nhân/nghề nghiệp của VĐV cho cuộc sống hậu thể thao. Chương trình này dành cho các VĐV quốc tịch Singapore có tiềm năng đạt được thành công ở những cuộc thi đấu quốc tế chính (SEA Games, Commonwealth Games, ASIAN Games và Olympic Games), cam kết tập luyện lâu dài cho mục tiêu vươn đến đỉnh cao ở những cuộc thi đấu trên.

Trung Quốc: lấy việc bảo hộ cho VĐV sau khi giã từ sự nghiệp làm phương cách thu hút nhân tài. Năm 1994, Quỹ thể thao Trung Quốc được thành lập, đồng thời Trung tâm tập trung tài chính thể thao cũng được hình thành. Đến năm 2000, Trung tâm kể trên được chính thức chuyển thành Trung tâm quản lý Quỹ thể thao. Sau đó, lần lượt Quỹ bảo hộ VĐV bị chấn thương, Quỹ tiền thưởng học tập, học bổng cho VĐV sau khi giã từ sự nghiệp và Quỹ chăm sóc HLV, VĐV cao tuổi lần lượt ra đời. Quỹ thể thao phụ trách toàn diện công tác bảo hộ VĐV. Năm 2000, Quỹ thể thao chính thức tham gia công tác bảo hiểm cho VĐV. Theo chủ nhiệm Trung tâm quản lý Quỹ thể thao - Wei Xue Ping - các VĐV sau khi giã từ sự nghiệp phải đối diện với sự cạnh tranh khốc liệt của thị trường lao động trong khi bản thân họ chưa được trang bị đủ kiến thức cần thiết. Các cơ quan chủ quản càng ngày càng khó bố trí việc làm thích hợp cho họ. Dưới sự ủng hộ tích cực của Tổng cục TDTT, các cơ quan hữu quan đã quyết định các VĐV từng đoạt thành tích lọt vào 6 hạng đầu hoặc 8 hạng đầu của các giải quốc tế quan trọng thì sau khi giã từ nghiệp VĐV sẽ được miễn phí và tuyển thẳng vào ĐH. Phối hợp với chính sách này, Quỹ thể thao Trung Quốc đã thực hiện phương án khuyến khích: các VĐV (dù không phải là VĐV ưu tú kể trên) tận dụng thời gian để theo học tại chức và giành được văn bằng ĐH hoặc trên ĐH sẽ được nhận tiền thưởng. Các VĐV sau khi giã từ sự nghiệp mà theo học chính quy tại các trường ĐH sẽ được nhận học bổng. Việc này đã tạo điều kiện cho VĐV tích cực học tập, nâng cao trình độ nhằm đủ sức đương đầu với sự cạnh tranh khốc liệt của thị trường.

 TS Chung Tấn Phong 

                                        Kỳ 2: Thể thao Việt Nam cần có chiến lược chăm sóc VĐV.

Bình luận (0)
Gửi