rss
Thứ ba, 12/12/2017 | 09:47 GMT+7

Công tác tuyển chọn và đào tạo vận động viên ở Việt Nam ( 1/10/2014 )

Cập nhật 14:02 ngày 20/10/2014
(Lý luận & Thực tiễn) - Học đường là địa bàn chiến lược, học sinh là đối tượng cho quá trình tuyển chọn và cũng là môi trường thuận lợi, giàu tiềm năng để phát hiện và bồi dưỡng tài năng thể thao cho đất nước. Thể thao trường học không chỉ là phương tiện nâng cao sức khoẻ, phát triển thể chất mà còn góp phần rèn luyện nhân cách đạo đức, ý chí, kỹ luật và lối sống lành mạnh cho thế hệ học sinh ở Việt Nam.
Mô hình đào tạo và phát triển tài năng thể thao ngày nay Ở các nước phát triển, mô hình đào tạo tài năng thể thao là một vấn đề cấp thiết được nhà nước quan tâm và phát triển rất mạnh mẽ. Quá trình tuyển chọn VĐV được thực hiện rất bài bản và khoa học, tuyển chọn VĐV thể thao ngay từ khi các em mới bước chân vào trường phổ thông ở cấp tiểu học. Các em được tuyển chọn về các tố chất như: sức nhanh, sức mạnh, sức bền, sự khéo léo, kèm theo các yếu tố như di truyền, cấu tạo của cơ thể về hệ xương, hệ cơ, hệ thần kinh, hệ hô hấp, khả năng chịu đựng của cơ thể, chiều cao, cân nặng...Năng khiếu của từng VĐV ở từng môn cụ thể về di truyền và bẩm sinh được phát hiện và đào tạo là một quá trình lâu dài, có hệ thống và tính khoa học. Ở các nước phát triển, việc áp dụng khoa học kỹ thuật vào quá trình huấn luyện VĐV đạt hiệu quả rất cao.Quá trình nuôi dưỡng và đào tạo tài năng thể thaoTuyển chọn VĐV đã khó, nhưng đào tạo các em lại càng khó hơn. Ở Việt Nam, các trung tâm đào tạo năng khiếu thể thao chưa được chú trọng nhiều như ở các nước phát triển khác. Thực tế, mỗi khóa đào tạo tại trường năng khiếu TDTT ở các tỉnh trung bình kéo dài từ 3 đến 4 năm, thậm chí khóa học có thể kéo dài 6 năm để bảo đảm chất lượng đào tạo những VĐV có đủ điều kiện về thể lực, sức nhanh, mạnh, bền và khéo léo, trình độ chuyên môn, tập trung đào tạo thể thao thành tích cao phục vụ cho thi đấu đỉnh cao.Tuyển chọn VĐV là quá trình tìm kiếm và sàng lọc để chọn ra những VĐV có khả năng đạt thành tích thể thao cao. Quá trình này được tiến hành thường xuyên từ khâu tuyển chọn ban đầu và trong suốt quá trình đào tạo. Do vậy nếu tuyển chọn không tốt dẫn đến tuyển sai và đào tạo sai đối tượng gây tốn kém cho quá trình đào tạo. Việc tuyển chọn không tốt sẽ dẫn đến việc đào thải không chính xác, làm mất đi cơ hội phát triển nhân tài và dẫn đến việc đào tạo đạt hiệu quả thấp.Trước tiên phải tìm được “hạt giống” tốt Trong công tác đào tạo VĐV, phải xác định rõ là đào tạo định hướng TDTT cho từng môn thế mạnh. Thể thao thường phân thành các nhóm môn dựa theo tố chất nhanh, mạnh, bền, khéo và sự linh hoạt trí tuệ, trong đó có những môn đòi hỏi thể lực cao như chạy, nhảy, vật, cử tạ...; cũng có những môn đòi hỏi trí tuệ phải tốt như cờ, đấu kiếm, cầu lông... Vì vậy, khi tuyển chọn VĐV cho các môn thể thao, cũng phải dựa vào các yếu tố đặc điểm vùng miền, đặc tính môn thể thao, đặc tính và khả năng tâm lí con người... Có như vậy mới chọn lựa được những “hạt giống” tốt. Trong thể thao, khi chọn được những VĐV “hạt giống”, cần đưa VĐV đó đi đào tạo ở những môi trường thể thao chuyên nghiệp, các trung tâm đào tạo VĐV tiên tiến của các nước trong khu vực, trên thế giới, thậm chí là đưa đi đào tạo từ khi còn rất nhỏ như lứa VĐV: Ngân Thương, Phước Hưng, Hà Thanh (thể dục dụng cụ) hoặc Thanh Trà (nhảy cầu).Đào tạo VĐV đỉnh cao phải có thầy giỏi Trước tiên, phải đào tạo bài bản, theo hệ thống và chuyên nghiệp hóa, không làm mất, gián đoạn quá trình tích lũy lượng vận động của VĐV. Phải tuân thủ điều này một cách nghiêm ngặt bởi nếu một VĐV đang đi tập huấn mà cho dừng lại để tham gia một cuộc thi đấu nào đó (không phải trọng điểm) thì có thể sẽ làm hỏng cả quá trình tập luyện trước đó. “Không thầy đố mày làm nên”, điều này đã đúng với nhiều lĩnh vực, trong đó thể thao thành tích cao cũng không là ngoại lệ. Sự thông minh, sáng tạo trong phương pháp huấn luyện, trong việc lựa chọn bài tập, trong công tác tuyển chọn VĐV, trong chỉ đạo thi đấu... cùng với việc thị phạm động tác chuẩn xác là những yếu tố không thể thiếu để tạo nên một HLV giỏi trong công tác huấn luyện thể thao thành tích cao. Điều kiện đầu tiên của một HLV thể thao là phải có trình độ giỏi chuyên môn (cả về thực hành cũng như lý thuyết) về môn thể thao mà mình huấn luyện. Bởi vì trong quá trình giảng dạy và huấn luyện, đòi hỏi người HLV phải thị phạm kỹ thuật động tác với các tư thế một cách chuẩn xác để VĐV học. HLV là hình ảnh sống mô phạm để VĐV lấy đó làm chuẩn mực hình thành kỹ năng, động tác cho mình.Trong quá trình huấn luyện, ngoài năng lực về chuyên môn, HLV còn phải được trang bị kiến thức về phương pháp huấn luyện, soạn thảo kế hoạch, chương trình, giáo án huấn luyện, kiến thức về tâm sinh lí các lứa tuổi để phục vụ cho công tác huấn luyện thể thao của mình. Đặc biệt, HLV phải là người nhạy cảm trong chỉ đạo đấu pháp thi đấu để nhanh chóng thay đối chiến thuật khi phát hiện thấy không hiệu quả hay bị đối phương “bắt bài”... Nhờ có chuyên môn giỏi nên mỗi khi VĐV mắc sai lầm trong thực hiện động tác, HLV sẽ như một “bác sĩ” chữa bệnh, biết được căn nguyên gây “bệnh” để tìm bài thuốc có hiện quả cho VĐV.Kết luậnĐể tuyển chọn được những VĐV tài năng, thì công tác tuyển chọn tài năng thể thao cần áp dụng khoa học vào tuyển sinh thông qua đánh giá tổng thể cơ sở đào tạo nói chung, hệ thống các bài tập tuyển chọn đối với từng môn thể thao riêng; áp dụng công nghệ khoa học vào công tác tuyển chọn tài năng trẻ, làm giảm chi phí cho quá trình đào tạo và tuyển chọn tài năng.Cần xây dựng tiêu chí đánh giá quá trình tuyển chọn năng khiếu thể thao. Bộ VHTTDL cần phối hợp với các Bộ, ngành địa phương để thực hiện đồng bộ. Để đảm bảo tính hiệu lực của nó thì cần thiết phải có sự giám sát, khắc phục những tồn tại một cách liên tục.Nhu cầu được học năng khiếu thể thao và tập luyện thể thao của nhân dân là rất lớn song khả năng cung ứng của hệ thống tập luyện chưa, đặc biệt là tương lai của học sinh năng khiếu trong cả ngắn hạn và dài hạn. Bộ VHTTDL cần phối hợp với các địa phương để xây dựng bộ tiêu chí trong tuyển sinh và đào tạo nhằm đảm bảo chất lượng và có giải pháp chiến lược nhằm hài lòng nhân dân trong lĩnh vực TDTT.Th.S Tô Thị Hương – Giảng viên trường Đại học Văn hóa, Thể thao và Du lịch Thanh Hóa
Bình luận (0)
Gửi