rss
Thứ năm, 14/12/2017 | 05:36 GMT+7

Khoa học cho một cú sút phạt hoàn hảo

Cập nhật 08:32 ngày 30/11/2017
(Bóng đá ) - Bóng đá là cuộc chơi của những cầu thủ, huấn luyện viên và trọng tài và đương nhiên trái bóng đóng một vai trò quan trọng trong việc quyết định kết quả thi đấu.

Hình ảnh: Khoa học cho một cú sút phạt hoàn hảo số 1

Trong 150 năm lịch sử, bóng đá đã chứng kiến nhiều thay đổi mang tính đột phá. Thế nhưng, có rất ít thay đổi tác động đến cuộc chơi rõ ràng như những thay đổi mang tính công nghệ như những đặc điểm khí động học của trái bóng.

Trong gần 40 năm, miếng ghép của trái bóng luôn được giữ nguyên với mẫu hình sáu cạnh - năm cạnh gồm 32 miếng. Đến năm 2006, thiết kế của trái bóng được thay đổi hoàn toàn. Tại World Cup ở Đức năm đó, trái bóng có tên gọi Teamgeist chỉ có 14 miếng ghép. Sau đấy tại Nam Phi năm 2010, trái bóng Jabulani chỉ có 8 miếng ghép và ở Brazil 2014, số miếng ghép trên trái bóng Brazuca chỉ có 6 miếng. Đến năm 2016, tại Euro diễn ra ở Pháp, trái bóng Beau Jeu bắt nguồn từ bóng Brazuca với mẫu thiết kế miếng ghép đồng nhất. Về cơ bản thì cho đến lúc này, số miếng ghép lí tưởng sẽ chỉ có 6 miếng.

Điều đáng nói là cấu hình miếng ghép của một trái bóng ảnh hưởng đến tốc độ và đường bay của nó trong không khí. Vì thế, những vấn đề của trái bóng Teamgeist, như độ liệng trên không, giờ đã được loại bỏ ở các trái bóng sau này.

Thế nhưng, công nghệ hiện đại cũng đã tạo ra một trái bóng với độ liệng giảm đáng kể, đồng nghĩa bóng sẽ bay nhanh hơn và ở trên không lâu hơn. Cần nói thêm là các cầu thủ thực hiện sút phạt 11m rất thích những trái bóng có tốc độ cao vì bóng đi nhanh hơn. Ngược lại, đối với những cầu thủ sút phạt trực tiếp, họ lại không thích một trái bóng như vậy. Ở đây, mục tiêu của họ là đánh bại hàng rào của đối phương, để đưa trái bóng lên xuống và khiến người xem phải sững sờ vì quỹ đạo bay.

Hình ảnh: Khoa học cho một cú sút phạt hoàn hảo số 2

Thực tế thì việc đưa trái bóng qua hàng rào không phải là vấn đề gì quá đặc biệt nhưng đưa trái bóng bay vừa đủ để đánh bại thủ môn, hay nói cách khác khiến thủ môn không cản phá được, lại là một vấn đề khác. Hay nói đơn giản, trừ khi cầu thủ có kĩ thuật sút phạt đặc biệt.

Đi sâu hơn, đây là lúc cầu thủ sút phạt cần thực hiện một quả đá xoáy hợp lí. Thường thì một trái bóng đang bay chịu ba lực quan trọng: trọng lực (trọng lượng của trái bóng); sức cản không khí được gây ra vì không khí tác động lên bề mặt; và một lực đặc biệt chỉ khi trái bóng xoáy.

Hình ảnh: Khoa học cho một cú sút phạt hoàn hảo số 3

Lực Magnus

Lực đặc biệt này được gọi là lực Magnus sau khi nó được nhà vật lí người Đức là HG Magnus phát hiện. Nó có một đặc điểm nổi bật là luôn luôn vuông góc với trục xoay của trái bóng và hướng về phía trước. Những hình minh họa về lực Magnus đã cho thấy các kiểu xoáy khác nhau mà một cầu thủ có thể thực hiện lên trái bóng, tùy thuộc kiểu đá của anh ta. Chẳng hạn như khi bóng xoáy sau, bóng sẽ được nâng lên nhanh chóng. Đây là kĩ thuật mà các thủ môn sử dụng trong sút xa, từ khoảng cách 60 đến 70m. Vậy nhưng, kĩ thuật này vô dụng trong sút phạt trực tiếp, vốn chỉ được thực hiện trong khoảng cách 20 đến 30m so với khung thành.

Còn bóng xoáy cạnh được nhiều cầu thủ sút phạt nổi tiếng thực hiện. Có điều, với kiểu sút này, người ta cũng phát hiện ra các vấn đề. Đấy là lực Magnus về một được sản sinh khi xoáy cạnh có thể đưa bóng vượt tầm với của thủ môn. Thế nhưng, điều quan trọng là nó phải rơi xuống đủ nhanh sau hàng rào và khiến thủ môn không cản phá được. Xoáy cạnh chẳng có gì để đưa bóng xuống và giải thích tại sao nhiều cú sút phạt trực tiếp kiểu này thường đưa bóng vọt xà.

Hình ảnh: Khoa học cho một cú sút phạt hoàn hảo số 4

Với kiểu xoáy lên đòi hỏi một kĩ thuật sút phạt đặc biệt và có rất ít cầu thủ có thể sút bóng từ mặt đất theo kiểu này. Thậm chí, kiểu xoáy lên vừa phải tạo ra một lực Magnus có xu hướng đi xuống, nghĩa là rất hiệu quả trọng việc đưa bóng xuống thật nhanh.

Một lợi thế nữa là trái bóng có thể bay rất mạnh và với việc kĩ thuật ban đầu dần được cải thiện, nó nhằm bảo đảm loại bỏ hàng rào của đối phương ngay cả khi các hậu vệ nhảy lên chặn bóng.

Giờ chúng ta nhìn vào tác động của các kiểu xoáy khác nhau có thể tác động đến quỹ đạo bay của một trái bóng sút phạt. Sơ đồ cho thấy các cú sút phạt kiểu xoáy bên và xoáy lên sử dụng dữ liệu khí động lực cho trái bóng tại Euro 2016.

Cả hai cú sút đều đạt tốc độ 28m/giây (tương đương 63 dặm/giờ) để loại bỏ hàng rào đối phương. Đây là tốc độ sút phạt vừa phải và những cú sút có vận tốc hơn 70 dặm/giờ là bình thường. Tuy nhiên, nhìn vào sơ đồ đường bay của bóng có thể thấy cú sút phạt xoáy bên không nguy hiểm ở những khoảng cách gần 25m, nơi cú sút phạt xoáy lên hiệu quả hơn ở khoảng cách 20m - và có lẽ gần hơn - so với khung thành.

Vậy thì các cầu thủ có thể rút ra được bài học gì? Đấy là những cú sút xoáy bên vẫn có thể được sử dụng nếu cú sút ở tầm thấp nhằm bảo đảm giữ tốc độ xuống dần, giúp bóng đi trúng mục tiêu. Có điều, trong một trận đấu căng thẳng, rất khó cho cầu thủ thực hiện như vậy nếu không có sự bình tĩnh cao độ.

Về cơ bản, những giới hạn của kĩ thuật này có thể được chấp nhận và nếu sự hưng phấn được kiểm soát, cầu thủ sẽ không để cú sút của mình bay xa hơn 25m.

Hiện nay, các chuyên gia cho rằng, trên thế giới chỉ có tiền vệ người Wales đang khoác áo Real Madrid là Gareth Bale có thể sút phạt với tốc độ cao và xoáy lên. Nếu ai đó nghi ngờ, họ chỉ cần xem lại cú sút phạt tuyệt vời của Bale ở trận gặp Anh tại Euro 2016. Liệu tiền vệ này có biết rõ những vấn đề sau cú sút phạt của anh hay không, ít nhất thì anh cũng đã tìm ra công thức chiến thắng của mình.

Mạnh Hào

Bình luận (0)
Gửi