rss
Thứ bảy, 18/11/2017 | 21:08 GMT+7

Một số thuốc, thực phẩm chức năng và nhu cầu bổ sung nước cho người tập thể dục

Cập nhật 10:03 ngày 25/08/2017
(Lý luận & Thực tiễn) - Trên thị trường ngày càng có nhiều loại thuốc và thực phẩm chức năng được quảng cáo là rất tốt cho sức khoẻ, với đủ loại công hiệu khác nhau. Từ bồi bổ cơ thể, nâng cao thành tích, tăng cơ bắp, làm tan mỡ, đến phòng chữa ung thư… thật khó để kiểm soát, đâu là thật, giả, nên đã gây hoang mang cho người tiêu dùng. Trong khuôn khổ bài viết này, chúng tôi xin đưa ra một vài khuyến nghị.

Các loại thuốc bổ sung

• Loại đa Vitamin và chất khoáng, có từ 10-15 loại khác nhau, hàm lượng đáp ứng nhu cầu hàng ngày. Thường khuyến nghị dùng 1-2 viên/ngày cho người tập luyện thể thao.

• Loại bổ sung canxi, Vitamin D thường giúp bổ sung lượng Canxi, Vitamin D bị thiếu, có thể sử dụng 1 viên/ngày. Nên uống vào buổi sáng, sau khi ăn.

• Loại chống ôxy hoá, bao gồm Vitamin E, C, Caroten, Flavonoids... có thể dùng 2-4 viên/ngày tuỳ theo hàm lượng hàng ngày cho mọi người.

• Loại viên đạm, các Acid Amin cần thiết, giúp hồi phuc̣ tổn thương và xây dựng cơ bắp. Nên dùng khi tập nặng các môn sức mạnh, cho thanh thiếu niên.

• Loại hỗ trợ xương khớp, tăng dịch trơn của khớp. Tốt cho người có vấn đề thoái hoá, dễ tổn thương xương khớp.

• Loại viên bổ sung chất điện giải, bù lại các chất điện giải bị hao hụt khi tập luyện, thường pha vào nước uống trong và sau khi thi đấu, tập luyện.

Các loại thực phẩm bổ sung

• Loại đạm Whey (hay còn gọi là Vitamin ban ngày), làm từ sữa, cung cấp chất đạm cho người dùng, tốt cho xây dựng cơ bắp, phối hợp với chế độ ̣ăn kiêng giảm cân, giảm mỡ.

• Loại cung cấp bữa ăn phụ cân đối, đủ các thành phần, đặc biệt cung cấp dinh dưỡng cho trước, trong và sau thi đấu. Loại này có thể dùng như bữa phụ cho người tập luyện thể thao.

• Loại đạm, chỉ cung cấp một số Acid Amin cần thiết, quan trọng, thường có giá thành cao, dùng tốt cho VĐV những môn thể thao hoạt động cơ bắp nhiều.

• Loại tăng cường chuyển hóa mỡ, giúp phân giải mỡ thành năng lượng cho cơ thể sử dụng. Loại này nên dùng cho những người muốn giảm cân, giảm mỡ của cơ thể.

Một số chú ý khi sử dụng thuốc, thực phẩm bổ sung

• Do thị trường hiện nay có nhiều nguồn cung cấp khác nhau, khó kiểm soát về chất lượng, người tiêu dùng khi mua cần xem kỹ nhãn mác, hãng sản xuất và thời hạn.

• Thực phẩm chức năng có thể bị nhiễm chất cấm do nhà sản xuất cố tình hoặc vô tình đưa thêm vào sản phẩm của mình, nhằm thu hút thị hiếu của người tiêu dùng. Theo thống kê của Tổ chức chống Doping thế giới (WADA), tại các quốc gia phát triển như Mỹ, Anh, Pháp... tỷ lệ thực phẩm chức năng bị nhiễm chất cấm khoảng chiếm từ 20-30%; còn ở các nước đang phát triển, tỷ lệ này có thể cao hơn.

• Tốt nhất nên tham khảo chuyên gia khi mua các sản phẩm này, tránh tác hại xấu đến sức khoẻ và những vi phạm về Doping một cách đáng tiếc.

Nhu cầu bổ sung nước

Nước chiếm khoảng 60-70% khối lượng của cơ thể con người và là một thành phần quan trọng của quá trình trao đổi chất, một dung môi cho nhiều chất hòa tan của cơ thể. Một người bình thường cần uống 2 lít nước mỗi ngày (tức khoảng 8 ly) để tốt cho sức khỏe và cần lưu ý uống nước hợp vệ sinh nhất là uống nước đun sôi để nguội.

Với người tập thể thao, nước có vai trò cực kỳ quan trọng. Vì cơ thể mất một lượng nước khá lớn qua mồ hôi, qua hơi thở, đặc biệt khi thời tiết nắng nóng. Với mỗi cầu thủ bóng đá, có thể bị mất tới 5-7 lít mồ hôi cho mỗi trận đấu.

Nước rất cần cho việc làm trơn các khớp, các bó cơ xương hoạt động linh hoạt, đảm bảo thể tích máu không bị cô đặc, làm toả nhiệt, giúp giảm nhiệt độ cơ thể... Do vậy, nước rất cần thiết cho VĐV.

Khi bị mất nước, cơ thể sẽ lấy nước từ các khớp. Khi đó, các khớp sẽ ít có các chất bôi trơn, làm tăng ma sát giữa các đầu xương, có thể dẫn đến tình trạng đau khớp, đau lưng, đau đầu gối và có thể dẫn đến tổn thương và viêm khớp.

Nước có một vai trò quan trọng trong việc phân phối hơi nóng của cơ thể thông qua việc phân phối nhiệt độ cơ thể. Trong tập luyện thể thao, nhiệt độ sinh ra thường vượt quá nhu cầu duy trì nhiệt độ của cơ thể, nhiệt độ thừa sẽ được tỏa ra ngoài theo đường truyền trực tiếp hoặc phát nhiệt, một trong những cách tỏa nhiệt có hiệu quả là qua đường hô hấp và qua da. Khi nước bị bay hơi, chúng hấp thu và mang theo nhiệt. Bay hơi 1 lít nước qua đường mồ hôi của da làm mất 600 kcal nhiệt lượng của cơ thể. Trong điều kiện bình thường, cơ thể tự làm lạnh bằng việc bay mồ hôi qua da, tương đương 25% năng lượng chuyển hóa cơ bản. Khi mất 350-700ml/ngày trong điều kiện nhiệt độ, độ ẩm bình thường được gọi là bài tiết mồ hôi không cảm thấy. Tốc độ tỏa nhiệt còn phụ thuộc vào tốc độ lưu thông máu và thể tích của máu đi tới bề mặt da. Khi cơ thể quá nóng, mao mạch dưới da giãn nở làm tăng thể tích máu đi tới và tăng tốc độ tỏa nhiệt. Khi cơ thể lạnh, các mao mạch co lại và làm giảm mất nhiệt.

Mất nước là một hậu quả nghiêm trọng của việc không uống đủ nước.Triệu chứng của tình trạng mất nước cấp tính sẽ rất khác nhau, tùy thuộc vào mức độ mất nước. Mất nước nặng có thể gây cản trở chức năng nhận thức và tinh thần, những người bị mất nước thường rơi vào trạng thái mê sảng. Mất nước sẽ làm tăng nguy cơ mắc biến chứng do nghẽn mạch huyết khối, viêm đường tiết niệu, viêm phổi, sỏi thận, tăng thân nhiệt, táo bón và tụt huyết áp tư thế đứng. các mức độ mất nước khác nhau kèm theo các trệu chứng như sau:

• Mất 1% nước (so với trọng lượng cơ thể): sẽ ảnh hưởng đến khả năng điều nhiệt của cơ thể và gây cảm giác khát nước

• Mất 2%, tình trạng khát nước sẽ tăng lên. Cảm giác khó chịu một cách không rõ ràng và mất cảm giác ngon miệng cũng sẽ xuất hiện khi mất từ 2% nước trở lên.

• Mất 3%: gây khô miệng.

• Mất 4%: dẫn đến khả năng làm việc sẽ giảm từ 20-30%.

• Mất 5%: khó tập trung, đau đầu, buồn ngủ.

• Mất 6%: ngứa râm ran, tê bì các đầu chi.

• Mất 7%: suy nhược, mệt mỏi

• Mất 10% nước so với trọng lượng cơ thể: Đe dọa tính mạng

Những buổi tập, thi đấu dài hơn 30 phút, đồ uống thể thao sẽ là lựa chọn tốt hơn cho VĐV vì nó không những cung cấp nước mà còn cung cấp đường (để duy trì lượng đường trong máu của VĐV và giảm mệt mỏi) và một số chất điện giải (Natri, Kali và Clor).

Số lần cung cấp nước được khuyến nghị như sau:

• Trước khi thi đấu khoảng 15 phút hãy uống 150-200ml nước.

• Uống khoảng 200ml nước cho 30 phút tập luyện hoặc thi đấu.

• Ngay sau kết thúc buổi tập, cần bù lượng nước đã mất, bằng cách cân trọng lượng đã hao hụt khi tập. Nếu hao hụt 1 kg thể trọng thì cần bù 1,5 lít nước.

• Tốt nhất là nước lọc, nước khoáng, nước hoa quả, nước tự chế có khoảng 5% đường và chút muối ăn,  tránh dùng đồ uống chứa Caffeine và rượu.

Uống nước nên chia làm nhiều lần trong ngày chứ không nên uống một lần quá nhiều. Ngay cả khi khát nước cũng không nên uống quá nhiều một lúc, tốt nhất là nên uống từ từ từng ngụm để cho nước có thời gian thấm qua thành ruột vào mạch máu và thỏa mãn nhu cầu khát của một cơ thể bị thiếu nước.

(PGS.TS. Nguyễn Xuân Ninh - Phó Giám đốc Trung tâm Doping & Y học thể thao)

Bình luận (0)
Gửi