rss
Thứ sáu, 16/11/2018 | 13:24 GMT+7

Nâng cao hiệu quả Thiết chế văn hóa thể thao cơ sở: Khó!

Cập nhật 10:00 ngày 14/12/2017
(Pháp luật TDTT) - Tại Hội nghị nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống thiết chế văn hóa cơ sở giai đoạn 2015-2017 do Bộ VHTTDL vừa tổ chức tại TP Cần Thơ, nhiều ý kiến đã đề xuất các giải pháp nhằm khai thác, phát huy hiệu quả thực chất của các thiết chế văn hóa cơ sở ở các tỉnh, thành. Thiết chế văn hóa thể thao đang hàng ngày, hàng giờ đồng hành với đời sống nhân dân và là một phần không thể thiếu của xã hội. Nó đóng vai trò quan trọng đối với đời sống kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội... của đất nước. Thiết chế văn hóa thể thao chính là chìa khóa để xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc mà Nghị quyết Trung ương 5 khóa VIII đã đề ra.

Vai trò quan trọng….

Trong 19 tiêu chí để được công nhận là “nông thôn mới” có tiêu chí: Nhà văn hóa và khu thể thao xã đạt chuẩn của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch; tỷ lệ thôn có nhà văn hóa và khu thể thao thôn đạt chuẩn của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch là 100%. Tiêu chí này, một mặt, góp phần xây dựng nông thôn mới; mặt khác, tạo điều kiện để người dân nông thôn nâng cao mức thụ hưởng văn hóa, khắc phục tình trạng chênh lệch về mức hưởng thụ văn hóa của nhân dân giữa thành thị và nông thôn.

Hình ảnh: Nâng cao hiệu quả Thiết chế văn hóa thể thao cơ sở: Khó! số 1

Thiết chế văn hóa thể thao cơ sở của nông thôn hiện đại không chỉ có “cây đa, bến nước, sân đình” mà còn có nhiều cơ sở vật chất khác cũng như đội ngũ cán bộ có tâm, có tầm và nhất là tha thiết với di sản văn hóa của dân tộc. Trong nhiều năm qua, hệ thống thiết chế văn hóa thể thao trong cả nước đã được chú trọng đầu tư. Cơ sở vật chất ngày càng đầy đủ, đồng bộ. Phong trào xây dựng các thiết chế văn hóa thể thao, nâng cao chất lượng các hoạt động văn hóa thể thao cơ sở ngày càng được tiến hành rộng khắp. Phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” đã thu được nhiều thành tựu; ngày càng phát triển sâu rộng trên khắp các vùng, miền của đất nước; được các cấp ủy đảng, chính quyền quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo; được các ngành, các đoàn thể hưởng ứng; được các tầng lớp nhân dân đồng tình thực hiện. Do đó, phong trào đã có tác động tích cực, sâu sắc, toàn diện đến nhiều lĩnh vực của đời sống, thực sự trở thành giải pháp quan trọng trong việc thực hiện Nghị quyết Hội nghị Trung ương 5 khóa VIII “Về xây dựng và phát triển văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc”, Nghị quyết Hội nghị Trung ương 9 khóa XI “Về xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước”.

Chính vì vậy mà hiện cả nước ở cấp tỉnh có 69 thiết chế văn hóa Trung tâm Văn hóa - Thể thao; 613/713 quận, huyện có Trung tâm Văn hóa - Thể thao hoặc Nhà văn hóa, đạt tỷ lệ khoảng 86%; 5.996/10.230 xã, phường, thị trấn có Trung tâm Văn hóa - Thể thao, đạt tỷ lệ 58,5%; 66.513/109.727 thôn, bản, buôn... có Nhà văn hóa, đạt tỷ lệ 64%. Ngoài ra, còn có thiết chế văn hóa, thể thao thuộc các Bộ, ngành, đoàn thể.

Bộ VHTT và DL đã đưa ra mục tiêu cụ thể đến năm 2020, ở cấp thôn, các thiết chế văn hóa, thể thao tổ chức hoạt động thu hút 50% tổng số dân đến sinh hoạt thường xuyên (khu vực miền núi là 30%) trong đó đầu tư trang thiết bị và dành tối thiểu 30% thời gian sử dụng trong năm để tổ chức hoạt động vui chơi giải trí cho trẻ em; ở cấp xã, tổ chức hoạt động thu hút 25% tổng số dân sinh hoạt thường xuyên (khu vực miền núi là 20%).

Thứ trưởng Bộ VHTTDL Trịnh Thị Thủy nhấn mạnh: “Nhiều công trình nhà văn hóa, thư viện, phòng đọc, tủ sách, sân vận động… được xây dựng ở khắp các tỉnh, thành. Hệ thống thiết chế văn hóa các cấp cũng đã có những chuyển biến tích cực, trở thành các trung tâm hoạt động văn hoá, thể thao, trung tâm bồi dưỡng nghiệp vụ và hạt nhân cho phong trào văn hóa, thể thao ở cơ sở; là địa chỉ thu hút đông đảo nhân dân đến vui chơi, giải trí, hưởng thụ và sáng tạo văn hoá, rèn luyện thể lực và tuyên truyền, phục vụ tốt các nhiệm vụ chính trị”.

... Thiếu và thừa

Thứ trưởng Trịnh Thị Thủy nhận xét rằng, vẫn còn đó câu chuyện hệ thống thiết chế ở cả 4 cấp hoạt động chưa thực sự hiệu quả. Đây là vấn đề nhận được rất nhiều sự quan tâm của dư luận, truyền thông, đồng thời khiến nhiều cử tri bức xúc, đại biểu Quốc hội chất vấn.

Nói là “coi nhẹ” thực ra là “giảm, tránh”, chứ thực trạng phổ biến hiện nay của các thiết chế văn hóa là là “hình thức”. Bởi có một thực tế đáng buồn: hàng ngàn nhà văn hóa đã được xây nên rồi… “bỏ đấy”. Thừa cơ sở vật chất mà thiếu người vận hành hiệu quả.

Bên cạnh các nhà văn hóa không khai thác được thì các thiết chế thể thao lại được nhân dân tận dụng. Sân vận động thô sơ, bể bơi di động ở nhiều địa phương được nhân dân yêu thích, tận dụng và khai thác tốt. Trong khi các thiết chế văn hóa được lãnh đạo tỉnh quan tâm xây dựng thì thiết chế thể thao đa số được kêu gọi đầu tư, xã hội hóa.

Ngược lại với nhiều địa phương thừa nhà văn hóa, để trống không sử dụng thì Phó Cục trưởng Cục Văn hóa cơ sở (Bộ VHTTDL) Vi Thanh Hoài cho biết: “Ở  mỗi cấp, hoạt động của thiết chế văn hóa cơ sở đang bộc lộ nhiều khó khăn. Đơn cử, ở cấp tỉnh, hệ thống thiết chế văn hóa cơ bản đã xuống cấp, có nơi chỉ có trụ sở làm việc, hoặc phải “đi ở nhờ”, hoặc phải hoạt động chung với các thiết chế khác. Hiện vẫn còn 20 tỉnh, thành phố còn tình trạng có “nhà văn hóa nhưng không có nhà” hoặc được giao trụ sở cũ được sửa chữa, cải tạo, nâng cấp. Trang thiết bị hoạt động hầu như đã cũ, không được bổ sung; đội ngũ cán bộ quản lý đã và đang đến tuổi nghỉ hưu, thiếu hụt những nhân tố có kinh nghiệm. Nhiều nơi còn tình trạng sử dụng cán bộ trái ngành nghề, dẫn đến sự “hẫng hụt” trong tiếp nối. Kinh phí hoạt động cũng thường xuyên trong tình trạng khó khăn, thiếu thốn…”

Muốn thiết chế văn hóa thể thao cơ sở phát huy đầy đủ vai trò của nó thì phải là một chỉnh thể hội tụ đầy đủ bốn yếu tố: Cơ sở vật chất, bộ máy tổ chức, quy chế hoạt động, nguồn kinh phí. Thứ trưởng Trịnh Thị Thủy nhấn mạnh, chỉ riêng ngôi nhà hoặc công trình văn hóa chưa đủ để gọi là thiết chế văn hóa. Yếu kém ở một khâu cũng dẫn đến sự thiếu hiệu quả trong hoạt động của mỗi thiết chế văn hóa nói riêng và toàn hệ thống nói chung.

Giải pháp quan trọng nhất là con người

Có rất nhiều ý kiến, giải pháp để hoàn thiện, nâng cao hiệu quả của hệ thống thiết chế văn hóa phục vụ công cuộc xây dựng đất nước và nhân dân trong thời kỳ mới.

Trong đó, sự đầu tư của Nhà nước và đóng góp của nhân dân, đẩy mạnh xã hội hóa các hoạt động văn hóa, thể dục, thể thao ở cơ sở gắn với mở rộng dịch vụ và thị trường là đòn bẩy.

Quan trọng hơn hết là việc quy hoạch, đào tạo và sử dụng tốt đội ngũ cán bộ. Để người dân đến với các thiết chế văn hóa cơ sở, coi đây là nơi hưởng thụ văn hóa thì những con người quản lý các thiết chế phải đi đầu, sáng tạo, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt văn hóa tâm linh cho nhân dân, vừa góp phần giáo dục truyền thống lịch sử, truyền thống cách mạng, nâng cao ý thức bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa truyền thống các dân tộc. Không chỉ các cán bộ quản lý thiết chế văn hóa phát huy tính chủ động mà sự tích cực của người dân cũng là yếu tố quan trọng. Các địa phương cần mở rộng chức năng hoạt động của các thiết chế, không chỉ bó hẹp trong phạm vi các hoạt động văn nghệ, thể thao mà phải đa năng, đa dạng, thiết thực nhằm phục vụ, đáp ứng các nhu cầu của người dân. Về kinh phí hoạt động, mỗi địa phương cần mạnh dạn trong từng bước thực hiện cơ chế tự chủ; việc đổi mới là tất yếu khách quan nhưng cũng không thể máy móc...

(ThS. Phạm Thu Giang)


Mô hình phát triển thiết chế thể thao của Hà Nội, Tp Hồ Chí Minh, Vũng Tàu, Khánh Hòa, Đà Nẵng rất cần được nhân rộng. Ví như Hà Nội, Sở VHTT Hà Nội đã thí điểm đầu tư 30 cụm thiết chế thể thao với những dụng cụ tập luyện cơ bản và khuyến khích các doanh nghiệp có mặt tại địa bàn các xã, huyện, phường chung tay có trách nhiệm với xã hội. Vậy là từ 30 cụm thiết chế thí điểm, đến nay Hà Nội đã có hàng ngàn cụm thiết chế thể thao để người dân tập luyện, hưởng thụ thể thao…
Bình luận (0)
Gửi