rss
Thứ tư, 08/12/2021 | 10:12 GMT+7

PHÂN TÍCH ĐẶC TRƯNG GIAO CẦU VÀ ĐỠ GIAO CẦU CỦA NAM VĐV CẦU LÔNG ĐÁNH ĐƠN TRÊN THẾ GIỚI

Cập nhật 10:19 ngày 24/07/2018
(Lý luận & Thực tiễn) - Sử dụng phương pháp phân tích tài liệu và băng hình thi đấu các trận đơn nam từ vòng bán kết trở lên ở những giải thi đấu cầu lông hàng đầu trên thế giới có ý nghĩa quan trọng trong việc tìm ra quy luật khách quan về đặc trưng kỹ thuật giao cầu và đỡ giao cầu, từ đó giúp các huấn luyện viên xác định được phương pháp huấn luyện hợp lý nhằm tìm ra quy luật chiến thắng trong quá trình thi đấu.

ĐẶT VẤN ĐỀ

Giao cầu và đỡ giao cầu là giai đoạn ban đầu của mỗi một pha cầu, việc lựa chọn khu vực, địa điểm, kỹ thuật giao cầu và đỡ giao cầu là nhằm mục tiêu thực hiện ý đồ chiến thuật riêng, hạn chế sự tấn công trực tiếp của đối phương, lấy quyền chủ động trong việc kiểm soát đường cầu, dành lợi thế hoặc dành điểm trong các pha cầu tiếp theo. Đây là nhiệm vụ hàng đầu của các tuyển thủ trong quá trình thi đấu. Đề tài thông qua việc phân tích các trận đơn nam như Olympic, vô địch thế giới và Tomatcup từ năm 2011 – 2015 để minh chứng tìm ra quy luật khách quan về đặc trưng giao cầu và đỡ giao cầu của nam vận động viên cầu lông.

PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Quá trình nghiên cứu đề tài sử dụng các phương pháp sau: phương pháp phân tích - tổng hợp tài liệu và phân tích băng hình, phương pháp toán học thống kê.

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN

1. Đặc trưng giao cầu của nam vận động viên cầu lông

1.1. Khu vực giao cầu

Kỹ thuật giao cầu của nam vận động viên cầu lông đánh đơn trên thế giới được phân thành hai loại, đó là giao cầu thuận tay và giao cầu trái tay. Tính chất của đường cầu bao gồm: giao cầu cao xa, giao lao xa, giao cầu thấp nhanh và giao cầu thấp gần trước lưới [1], các khu vực địa điểm giao cầu được thể hiện trên biểu đồ 1.

Hình ảnh: PHÂN TÍCH ĐẶC TRƯNG GIAO CẦU VÀ ĐỠ GIAO CẦU CỦA NAM VĐV  CẦU LÔNG ĐÁNH ĐƠN TRÊN THẾ GIỚI số 1
 Biểu đồ 1. Biểu đồ thể hiện các điểm giao cầu

Phân tích địa điểm giao cầu nhận thấy: gần đường giữa sân về phía trước là ô số 1; gần đường biên dọc về phía trước là ô số 2; giữa ô số 1 và 2 là ô số 5, đây còn gọi là khu vực giao cầu thấp trước lưới. Gần đường giữa sân về phía sau là ô số 3; gần đường biên dọc về phía sau là ô số 4; giữa ô số 3 và 4 là ô số 6, đây gọi là khu vực giao cầu cuối sân. Việc phân chia ở trên có ý nghĩa trong việc xác định rõ địa điểm giao cầu do các vận động viên lựa chọn.

1.2. Địa điểm giao cầu

Để thực hiện được ý đồ cá nhân, vận động viên bắt buộc phải có trình độ kỹ thuật tốt để nâng chất lượng giao cầu của bản thân, tăng cường nhận thức tấn công trong giao cầu, giảm thiểu các sai sót, không cho đối phương có cơ hội dứt điểm, tranh thủ kiểm soát tốt tất cả các vị trí ở trên sân, đồng thời thông qua sự thay đổi của thời gian để dành được ưu thế chủ động trong tấn công lẫn phòng thủ.

Sau khi giao cầu xong cần phải xây dựng được ý thức chủ động khi đối phương đánh trả, không cho đối phương biết được đặc điểm và quy luật đánh cầu của bản thân, ví dụ: (1) khi đối phương tập trung tinh thần cao độ vào động tác đỡ giao cầu thì nên thực hiện pha cầu đó chậm lại, đợi sự tập trung của đối phương hơi buông lõng lúc đó mới giao cầu. (2) địa điểm giao cầu luôn biến hóa sẽ làm cho đối phương không có khả năng phán đoán đúng, làm thất bại ý đồ trong đỡ giao cầu, giúp bản thân chủ động dành được ưu thế trong tấn công. Kết quả trình bày ở bảng 1.

Bảng 1. Bảng tổng hợp khu vực địa điểm giao cầu [2,3]

Địa điểm giao cầu

Khu vực 1

Khu vực 2

Khu vực 3

Khu vực 4

Khu vực 5

Khu vực 6

Tổng hợp 21 trận đấu

773

216

41

41

622

129

Trung bình mỗi hiệp đấu

15.16

4.24

0.8

0.8

12.2

2.53

Tỷ lệ %

42.43

11.86

2.25

2.25

34.14

7.08

Khi giao cầu ở khu vực số 1 và 5 sẽ làm cho đối thương có ít thời gian để phản ứng, không thể chiếm được lợi thế chủ động, vì vậy địa điểm giao cầu ở hai khu vực này chiếm tỷ lệ lớn nhất. Ở khu vực số 6 các vận động viên vận dụng để giao cầu không nhiều, mỗi hiệp thi đấu (trung bình chiếm tỷ lệ 7.08%), đây là khu vực chủ yếu là giao cầu lao nhanh. Vị trí khu vực số 3 và 4 chiếm tỷ lệ 2.25%, hai khu vực này có tỷ lệ tương đương nhau, vì đây là hai khu vực chủ yếu sử dụng kỹ thuật giao cầu cao xa và trung bình cao xa cuối sân, làm cho đối thủ có thời gian ứng biến dài. Khi đối thủ nhận ra giao cầu ở phía cuối sân, đa số sẽ rơi vào thế bị động. Ngoại trừ những vận động viên muốn chọn kỹ thuật giao cầu biến hóa mới lựa chọn hai khu vực trên, làm cho tính nhịp nhàng của đối phương bị hoảng loạn, mất bình tĩnh khi xử lý đường cầu.

1.3. Đặc điểm sử dụng kỹ thuật của các vận động viên

Từ đầu những năm 90, xu thế giao cầu thuận tay sử dụng tương đối nhiều trong thi đấu đơn, giao cầu trái tay dùng nhiều trong thi đấu đôi, nhưng trong những năm gần đây kỹ - chiến thuật cầu lông đã có nhiều thay đổi do tốc độ đường cầu nhanh hơn, lực mạnh hơn, độ chính xác cao hơn…, vì vậy kỹ thuật vận dụng cũng có nhiều biến hóa. Căn cứ vào ý đồ chiến thuật mà các đấu thủ có thể lựa chọn cho vị trí, điểm rơi cũng như kỹ thuật vận dụng khác nhau. Kết quả nghiên cứu kỹ thuật giao cầu của vận động viên nam cầu lông trên thế giới được trình bày ở bảng 2.

Bảng 2. Bảng thống kê việc sử dụng kỹ thuật giao cầu [2,3]

Kỹ thuật giao cầu

Cầu cao xa cuối sân

Cầu  trung bình cao cuối sân

Cầu lao nhanh cuối sân

Cầu thấp gần ở phía trước

Tổng số của 21 trận (số lần)

12

197

2

1611

Trung bình mỗi hiệp đấu (số lần)

0.22

3.65

0.04

29.83

Tỷ lệ %

0.66

10.81

0.11

88.42

Phân tích kết quả cho thấy, các nam vận động viên cầu lông xuất sắc đánh đơn trên thế giới chủ yếu giao cầu thấp gần ở phía trước lưới, chiếm 88.42% của toàn bộ trận đấu, tiếp theo là giao cầu trung bình cao cuối sân chiếm 10.81%; Kỹ thuật giao cầu cao xa cuối sân và lao nhanh cuối sân chiếm tỷ lệ tương đối thấp, lần lượt chiếm tỷ lệ 0.66 và 0.11%.

Căn cứ vào kết quả trên cho thấy đa số vận động sử dụng kỹ thuật giao cầu thấp gần ở phía trước lưới để đưa cầu vào cuộc là cao nhất, vì hạn chế được cơ hội tấn công dứt điểm của đối thủ, khi giao cầu đã xác định trực tiếp đôi công với đối thủ ở trên lưới, lấy công làm chủ, tăng cường tốc độ đường cầu, chớp thời cơ dứt điểm chính xác. Tuy nhiên cầu lông càng ngày càng có nhiều trận đấu diễn ra rất quyết liệt, vì vậy phải làm thế nào để hạn chế tối đa điểm mạnh của đối phương, đặc biệt là hạn chế đối phương tấn công càng thêm có ý nghĩa quyết định đến kết quả của trận đấu. Nhưng muốn có bất ngờ, đột phá thì việc sử dụng kỹ thuật giao cầu lao nhanh và trung bình cao cuối sân để đối thủ không kịp phản ứng cũng là một giải pháp hay, bởi vì tâm lý của các vận động viên luôn lựa chọn đỡ giao cầu phía trước lưới, mỗi khi có tình huống giao cầu thay đổi sẽ tạo được bất ngờ, dẫn đến đỡ cầu bị động và đánh cầu không đúng ý đồ chiến thuật các pha đánh tiếp theo.

2. Phân tích đặc trưng kỹ thuật đỡ giao cầu

Trước đây do các vận động viên cầu lông sử dụng kỹ thuật giao cầu cao cuối sân tương đối nhiều, vì vậy kỹ thuật đỡ giao cầu thường sử dụng là đập cầu hoặc đánh cao sâu cuối sân. Nhưng kể từ khi Luật tính điểm trực tiếp được áp dụng vào trong các giải thi đấu Quốc tế thì kỹ thuật đánh cầu gần lưới được lựa chọn nhiều hơn, bởi vì mỗi điểm dành được nó đều tích lũy và nâng dần trong từng hiệp đấu. Mỗi lần được mất điểm đều có thể ảnh hưởng đến kết quả cuối cùng của trận đấu, vì vậy trong quá trình thực hiện đỡ giao cầu, tư tưởng chủ đạo ban đầu phải là nhanh, tiếp đến là tính ổn định. Kết quả được trình bày ở bảng 3.

Bảng 3. Bảng thống kê kỹ thuật đỡ giao cầu [2,3]

Kỹ thuật đỡ giao cầu

Bỏ nhỏ sát lưới

Móc cầu

Đẩy, bạt cầu

Vẫy cầu

Đánh cao sâu

Đập cầu

Chém cầu

(treo cầu)

Tổng số của 21 trận (số lần)

708

226

507

214

22

91

54

Trung bình mỗi hiệp đấu (số lần)

13.88

4.43

9.94

4.2

0.43

1.78

1.06

Tỷ lệ %

38.86

12.4

27.83

11.75

1.21

4.99

2.96

Kết quả thống kê ở bảng 3 cho thấy: kỹ thuật được sử dụng để đỡ giao cầu có tỷ lệ cao nhất là bỏ nhỏ sát lưới (trung bình mỗi hiệp đấu chiếm 38.86%); ngoài ra còn một kỹ thuật sử dụng tương đối nhiều đó là đẩy cầu chiếm 27.83%; tiếp đến là móc cầu chiếm 12.40%;  kỹ thuật vẫy cầu chiếm tỷ lệ 11.75%; đập cầu, chém cầu và đánh cao sâu chiếm tỷ lệ rất thấp 9.16%.

Trong đỡ giao cầu do đối phương chủ yếu giao cầu ở phía gần lưới, vì vậy các vận động viên thường sử dụng kỹ thuật bỏ nhỏ sát lưới hoặc đẩy nhanh tương đối nhiều, như vậy buộc đối phương đánh cao sâu về cuối sân, từ đó tạo điều kiện để sáng tạo trong tấn công dành quyền chủ động kiểm soát đường cầu. Đẩy cầu ở trong đỡ giao cầu chiếm vị trí thứ hai trong các kỹ thuật sử dụng, vì trong thi đấu đẩy cầu thông thường kết hợp với động tác giả, làm cho đối phương có nhận thức về phòng thủ bị hạn chế, tuy nhiên đẩy cầu đến vị trị đứng của đối thủ hoặc về cuối sân là ý đồ riêng của từng cá nhân, việc lợi dụng kỹ thuật tấn công này thông thường có thể dành điểm trực tiếp hoặc quyền chủ động, đây là một kỹ thuật đánh trên lưới cực kỳ có hiệu quả ngày càng được nhiều vận động viên áp dụng.

Bên cạnh đó trong thi đấu địa điểm giao cầu thông thường ở khu vực phía trước, mục đích là hạn chế đối phương tấn công, vì vậy việc sử dụng các kỹ thuật đỡ giao cầu như đánh cầu cao sâu, đập cầu và treo cầu chiếm tỷ lệ tương đối thấp. Do đa số các vận động viên hàng đầu thế giới chủ yếu sử dụng kỹ thuật giao gần lưới, đôi lúc làm động tác giả để đột nhiên giao về cuối sân, lúc đó mới sử dụng các kỹ thuật như đập cầu, treo cầu hoặc đánh cao sâu.

KẾT LUẬN

1. Trong giao cầu việc sử dụng kỹ thuật giao và địa điểm rất quan trọng, có ý nghĩa quyết định đến quả đánh tiếp theo, để hạn chế được đối phương tấn công trực tiếp, các vận động viên thường sử dụng kỹ thuật giao cầu thấp gần ở phía trước lưới. Bên cạnh đó để tạo sự bất ngờ đột phá phải giao cầu lao nhanh và trung bình cao cuối sân, để đối thủ không kịp phản ứng dẫn đến thế bị động, đánh cầu không đúng ý đồ chiến thuật.

2. Việc lựa chọn kỹ thuật đỡ giao cầu hợp lý sẽ hạn chế được đối phương tấn công, do đa số đều sử dụng kỹ thuật giao thấp gần trước lưới, vì vậy các vận động viên thường dụng kỹ thuật đánh bỏ nhỏ, đẩy nhanh gần lưới chiếm tỷ lệ cao nhất trong các kỹ thuật đỡ giao cầu. Điều này sẽ tạo điều kiện cho vận động viên đỡ giao cầu bình tĩnh, chủ động đối phó với các tình huống có thể diễn ra tiếp theo, tìm kiếm cơ hội tổ chức tấn công.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

[1] Lâm Kiến Thành (2003), Cầu lông cơ bản và nâng cao, NXB Thể dục thể thao Hà Nội.

[2] http://www.aiyuke.com/video_special_list/0-1.html

[3] http://www.aiyuke.com/video_list/0-0-0-0-0-10327----1-.html.

TS. Trần Thủy – Giảng viên trường đại học Quảng Bình

 

 

Bình luận (0)
Gửi