rss
Thứ sáu, 03/07/2020 | 09:20 GMT+7

Tư duy và xây dựng chiến lược phát triển kinh tế thể thao

Cập nhật 00:00 ngày 19/06/2020
(Kinh tế Thể thao) - Hiện nay, kinh tế thể thao (KTTT) đang phát triển mạnh ở nhiều quốc gia, tạo nên nền công nghiệp thể thao, bao gồm nhiều lĩnh vực kinh doanh và định hướng phát triển trong tương lai theo phương châm “Hội tụ thể thao - Sport Convergence”, với quan điểm “thể thao hội tụ với bất kỳ lĩnh vực nào trong đời sống của xã hội đều sản sinh ra sản phẩm để kinh doanh”. Dẫn chứng trên cho thấy, đây là lĩnh vực hoạt động mang tính thời đại và đặt ra yêu cầu cấp thiết phát triển KTTT ở nước ta.

Thể dục thể thao (TDTT) Việt Nam đang từng bước chuyển đổi phương thức vận hành để phù hợp với cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Trong sự chuyển đổi này, chủ trương xã hội hóa và chuyên nghiệp hóa được coi là điểm tựa để xây dựng cơ chế, chính sách mới trong phát triển TDTT Việt Nam. Với điểm tựa này, KTTT là hoạt động then chốt, tạo nên nguồn lực cho sự phát triển TDTT.

Trong hơn 30 năm qua, đặc biệt trong những năm gần đây, KTTT ở nước ta đã hình thành, đang phát triển thuận lợi. Tuy thời gian ngắn nhưng KTTT đã đạt được những kết quả rõ nét trong xây dựng thị trường TDTT và đang từng bước mở rộng, mặc dù mới ở thành thị là chính.

Có nhiều doanh nghiệp sản xuất và cung ứng các sản phẩm tiêu dùng TDTT như: trang phục, giày, mũ thể thao; thiết bị, dụng cụ phục vụ cho tập luyện và thi đấu thể thao... Dịch vụ hàng hóa TDTT ngày càng phát triển; nhiều công ty thương mại thể thao của nhà nước và tư nhân được thành lập đi vào hoạt động; các cửa hàng buôn bán trang phục, dụng cụ, thiết bị thể thao... đang phát triển mạnh ở nhiều tỉnh, thành trong cả nước. Các khu Liên hợp thể thao hiện đại, đủ tiêu chuẩn thi đấu với quy mô quốc gia và quốc tế đã được xây dựng ở nhiều tỉnh, thành phố; cơ sở vật chất, sân bãi, nhà tập TDTT được nhà nước và tư nhân đầu tư xây dựng ngày càng nhiều nhằm phục vụ cho TDTT quần chúng và trường học hay các môn thể thao giải trí, thể thao biển...

Ngày nay, khi đời sống và nhận thức của người dân được cải thiện thì một bộ phận người dân sẵn sàng bỏ chi phí để thụ hưởng các loại hình dịch vụ tập luyện TDTT. Dịch vụ thi đấu và dịch vụ kèm theo của thể thao chuyên nghiệp (bóng đá, bóng rổ, golf...) đã có tăng trưởng về nguồn thu. Nhiều dịch vụ thể thao khác được hình thành và phát triển như: tài trợ, quảng cáo; marketing thể thao; tư vấn, đào tạo nhân lực thể thao, truyền thông thể thao...

Từ những dẫn chứng trên cho thấy các sản phẩm, dịch vụ thể thao đã phát triển nhanh trong những năm gần đây, bước đầu đáp ứng một phần nhu cầu của nhân dân. Tuy nhiên, thị trường thể thao ở nước ta mới hình thành, chưa phát triển rộng và mạnh mẽ...

Trong những năm gần đây, một số công trình nghiên cứu khoa học, các hội nghị, hội thảo về KTTT được tổ chức với nhiều kết quả nghiên cứu, đánh giá, phân tích thực trạng, đưa ra những mặt mạnh, mặt yếu, thời cơ, thách thức... trong phát triển KTTT. Từ những cơ sở lý luận và thực tiễn đó, nhiều nhà quản lý, nhà khoa học, nhà kinh tế... đã đề xuất một số định hướng, giải pháp với mong muốn đẩy mạnh các hoạt động KTTT ở Việt Nam. Tuy nhiên, cần xác định rõ quan điểm phát triển TDTT theo 2 hướng: Một là, phát triển phương thức vận hành TDTT theo hoạt động phúc lợi xã hội, trong đó nhà nước vẫn phải đầu tư, hỗ trợ nguồn kinh phí; Hai là, phát triển TDTT theo phương thức kinh doanh sản phẩm, dịch vụ TDTT. Để xây dựng chiến lược phát triển KTTT theo hướng vận hành trên, tác giả xin đề xuất như sau:

* Các nguyên tắc và mục tiêu chiến lược

- Các nguyên tắc: Kết hợp hiệu quả xã hội với hiệu quả kinh tế, ưu tiên hiệu quả xã hội; ứng dụng có chọn lọc thành tựu của quốc tế, phù hợp với hoàn cảnh, điều kiện Việt Nam; thực hiện chiến lược theo từng địa bàn, từng khu vực; đổi mới quản lý TDTT và đẩy mạnh thực hiện xã hội hóa, chuyên nghiệp hóa thể thao.

- Các mục tiêu: Từng bước hình thành hệ thống thị trường TDTT thống nhất, cạnh tranh lành mạnh; xây dựng hệ thống cơ sở vật chất kỹ thuật TDTT thuộc nhiều thành phần sở hữu để phục vụ, nâng cao chất lượng hoạt động TDTT; phát triển cơ sở sự nghiệp TDTT dịch vụ công, kết hợp với cơ sở TDTT phúc lợi công cộng; từng bước chuyển các cơ sở TDTT công lập sang hình thức tự chủ kinh doanh, tự trang trải kinh phí hoạt động; khuyến khích thành lập các công ty đầu tư phát triển thể thao, công ty sản xuất, kinh doanh TDT quy mô lớn mang tầm cỡ quốc gia, quốc tế.

* Các giải pháp

- Xây dựng thể chế, cơ chế quản lý tổ chức kinh doanh thể thao của các cơ quan quản lý nhà nước, các tổ chức xã hội nghề nghiệp, các doanh nghiệp thể thao; xây dựng thiết chế Hiệp hội kinh doanh thể thao.

- Đẩy mạnh quá trình chuyên nghiệp hóa thể thao ở các môn thể thao do doanh nghiệp đầu tư; khuyến khích một số môn thể thao tham gia thị trường thi đấu ở mức độ nhất định để tăng nguồn thu ngoài ngân sách nhà nước; tăng cường đầu tư của nhà nước và vận động tài trợ của các đơn vị kinh tế.

- Phát triển TDTT cho mọi người gắn với thể thao giải trí là biện pháp kích thích tiêu dùng; phát triển số lượng người tập TDTT thường xuyên, người xem thi đấu thể thao trong các đối tượng nhân dân để đẩy mạnh tiêu thụ sản phẩm thể thao; phát triển các dịch vụ phục vụ tập luyện TDTT như y học thể thao, chăm sóc sức khỏe...

- Phân loại và thực hiện chuẩn hóa cơ sở vật chất - kỹ thuật phục vụ TDTT cho mọi người, thể thao thành tích cao, thể thao chuyên nghiệp, thể thao giải trí; phát triển sản xuất kinh doanh các cơ sở vật chất - kỹ thuật theo từng loại thiết chế TDTT; đẩy mạnh năng lực cạnh tranh và hiệu quả sử dụng mạng lưới cơ sở vật chất kỹ thuật TDTT cấp quốc gia, tạo nguồn thu lớn cho ngành TDTT.

- Phát triển các tổ chức môi giới thể thao và kinh doanh tài sản TDTT phi vật chất như: quảng cáo, tài trợ, truyền thông, nhượng quyền, bản quyền; từng bước triển khai thị trường đặt cược, xổ số thể thao; phối hợp liên ngành trong phát triển thể thao giải trí, du lịch thể thao.

- Triển khai đào tạo, bồi dưỡng nâng cao kiến thức, kinh nghiệm cho đội ngũ nhân sự quản trị kinh doanh thể thao; tăng cường hợp tác quốc tế trong nghiên cứu phát triển KTTT và học tập các mô hình phát triển KTTT của các nước để so sánh tìm hiểu sự yếu kém thực tế ở nước ta; kết hợp các đơn vị học thuật, các ban ngành chính phủ, các nhà kinh doanh cùng nhau nỗ lực nghiên cứu phát triển KTTT.

* Xây dựng hệ thống pháp quy đồng bộ của nhà nước và các chính sách phát triển KTTT

- Từng bước hoàn thiện hệ thống văn bản pháp quy quản lý KTTT như: các văn bản dưới Luật, các Nghị định, Thông tư đồng bộ ở từng lĩnh vực kinh doanh; ban hành các loại điều lệ, quy định cần thiết như: điều lệ quản lý thị trường thể thao, quy định quản lý kinh doanh công trình thể thao, quy định quản lý tài trợ, quảng cáo...

- Từng bước tiếp cận với các phương pháp đánh giá, thống kê trong tính toán giá trị sản lượng thể thao theo chỉ số GDP; triển khai thống kê, đánh giá định kỳ về kết quả, hiệu quả hoạt động kinh doanh thể thao trong các ngành nghề kinh doanh.

- Ban hành các chính sách chuyển tài sản thể thao thuộc sở hữu nhà nước thành nguồn vốn kinh doanh theo hình thức cổ phần hóa, sau khi thông qua định giá, đấu thầu theo quy định của nhà nước nước; ban hành các chính sách cho phép doanh nghiệp tài trợ hoạt động thể thao, đặc biệt là thi đấu, được tính kinh phí tài trợ vào chi phí sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp; ban hành chính sách thuế ưu đãi (trong đó có thuế sử dụng đất) đối với sản xuất kinh doanh tài sản thể thao; ban hành chính sách ưu đãi hoặc miễn giảm thuế, tính khấu hao tài sản, trong kinh doanh tài sản thể thao và các chính sách thuế phù hợp với các loại hình kinh doanh thể thao khác nhau.

- Hoạch định địa bàn kinh doanh theo xếp loại tỉnh, thành phố trọng điểm toàn quốc, khu vực để có chính sách đầu tư hợp lý.

Tóm lại, TDTT là hiện tượng văn hóa xã hội độc đáo của loài người bởi vì sản phẩm của TDTT không chỉ đơn thuần mang giá trị văn hóa xã hội mà còn mang giá trị tiền tệ, trở thành hàng hóa đặc thù. TDTT vốn dĩ mang tính chất phúc lợi xã hội nhưng trong nền kinh tế thị trường lại được vận hành theo phương thức kinh doanh, góp phần phát triển TDTT mạnh hơn, đáp ứng nhu cầu xã hội tốt hơn.

Từ đó cho thấy, TDTT không chỉ mang lại hiệu quả về văn hóa, xã hội, giáo dục mà còn cả lĩnh vực kinh tế. Chính vì vậy, cần có tư duy và định hướng chiến lược phát triển kinh tế TDTT phù hợp để xây dựng những bước đi dài hạn, góp phần phát triển mạnh mẽ TDTT nước ta trong tương lai.

GS. TS Lâm Quang Thành
Bình luận (0)
Gửi